استاد فرامرز پایور، پدر سنتور ایران

تقدیم به خانواده بزرگ سنتورنوازان و دوستداران موسیقی ملی ایران... این وبلاگ به بررسی آثار،سبک، شخصیت و کلیه ابعاد زندگی هنری استاد پایور اختصاص یافته. دوستان عزیز، برداشت و استفاده از مطالب تنها با ذکر منبع مجاز است...لطفا به حریم یکدیگر احترام بگذاریم

انتشار آلبوم سنتور و تمبک 2، استادان پایور و تهرانی
ساعت ۱٠:۳٦ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۳ اسفند ۱۳٩٠  کلمات کلیدی: آلبوم جدید فرامرز پایور ، دونوازی فرامرز پایور و حسین تهرانی ، آلبوم سنتور و تمبک 2 ، انتشار آلبوم جدید استاد پایور

آلبوم « سنتور و تمبک 2 » با اجرای استاد فرامرز پایور و استاد حسین تهرانی، در مایه شور توسط موسسه فرهنگی هنری آوا خورشید منتشر و وارد بازار شد. این آلبوم در حقیقت انتشار مجدد کاست « شهر آشوب » استادان پایور و تهرانی است که این بار بر روی لوح فشرده و با کیفیت پالایش شده در اختیار علاقه مندان قرار گرفته است.

 

دوستداران آثار استاد پایور مطلع هستند از آنجا که این آلبوم سالها پیش با کیفیت نوار کاست عرضه شده بود، اکنون برای بسیاری علاقه مندان و سنتورنوازان مشتاق قابل دسترسی نبوده، آنهم با کیفیت سی دی و پالایش شده! حتا همان نوار کاست هم به آسانی قابل دسترسی نبود.  البته عده ای از علاقه مندان، شخصا کاست را به فایل MP3 تبدیل کرده بودند، اما متأسفانه این امر باعث تنزل کیفیت اثر شده بود. از این رو انتشار این آلبوم با کیفیت صوتی مطلوب برای عاشقان هنر استاد پایور خبر خوشایندی است...

فرامرز پایور و حسین تهرانی


تاریخ انتشار اثر، پاییز 1390 است و به راحتی در مراکز پخش آثار موسیقی قابل دسترسی است. قطعات اجرا شده در این شاهکار هنری که حاصل دونوازی پنجه های گرم دو استاد فرهیخته موسیقی ایرانی، فرامرز پایور و حسین تهرانی و در دستگاه شور است، به ترتیب عبارتند از:

پیش درآمد، درآمد و رهاب، چهارمضراب، ادامه رهاب و نغمه، قطعه کرشمه و فرود، قطعه ای برگرفته از تصنیف آمان عارف قزوینی، درآمد شهناز، چهارمضراب شهناز، شهناز، قرچه و نغمه، چهرمضراب رضوی، رضوی، حسینی، چهارمضراب حسینی، ادامه حسینی، دوبیتی و فرود، گرایلی و گرایلی شستی

دربروشور این آلبوم به قلم آروین صداقت کیش می خوانیم:

« صحبت، صحبت هنرمندی است که یکی از برجسته ترین آهنگسازان موسیقی از پیش ساخته موسیقی ایرانی به شمار می رود. فرامرز پایور، کسی که برخی از با اهمیت ترین خصوصیات مکتب فکری وزیری بالاخره در وجود او تظاهر نهایی اش را پیدا کرد و از همه مهم تر، ارجحیت دادن به قطعات آهنگسازی شده در متن یک اجرای هنری.

برای کسانی که امروز، تقریبا جهار دهه پس از ضبط این اجرا به آن گوش می دهند، شاید با توجه به انتشار نغمه نگاری قطعات فرامرز پایور تجربه جالبی باشد که بخواهند روند تغییرات این قطعات را از اجراهای اولیه تا زمان تثبیت شدن بر کاغذ دنبال کنند. این بعد آموزشی یک اثر اجرایی است. اجرای کسی که به وجودآورنده یک مکتب آموزشی نیز هست. بعد آموزشی که از یک سو به آهنگسازان می آموزاند چگونه در طول یک زمان طولانی به اصلاح و ویرایش اثر خود بپردازند تا شکل نهایی خود را بیاید و نیز به نوازندگان می آموزاند چگونه نوازنده خلاق هنرمند می تواند از دایره استخوان بندی اثر نقش بسته بر کاغذ فراتر رود و هنگام جان دادن به یک اثر صوتی، هنرمندانه و ظریف کارانه، آن را به اجرایی منحصر به فرد بدل سازد. چنان که در ضبط حاضر، فرامرز پایور با قطعه کرشمه کرده است. اجرای این قطعه، حداقل دایره مجاز برای دگرگون کردن یک قطعه آهنگسازی شده را به شنوندگان نشان می دهد. امکانات اجرای هنرمندانه نوازنده ای که خود صاحب اثر بوده است- بنابراین دغدغه مطابقت را اصل را نداشته است- به ما می آموزد که به شرط داشتن خلاقیت، می توان از یک قطعه ازپیش ساخته شده نیز اجرایی آفرید که کاملا بدیع باشد و این امر برای ما که خیلی آموخته مفهوم اجرای مجدد نیستیم، بسیار پراهمیت است. فرامرز پایور در سال های ضبط این مجموعه ( اواخر دهه 1340 و اوایل 1350 شمسی) در اوج خلاقیت بود و از همین رو این مجموعه اجراها را می توان نماینده روش وی در اجرای قطعاتش دانست.

انتخاب جملات ردیف نیز در این اجرا مشابهتی با همین دیدگاه دارد. بدین معنی که ساختار جملات، نزدیک به ردیف ابوالحسن صبا انتخاب شده که فرامرز پایور، خود موفق ترین سنتورنواز مکتبش بود. گونه به هم آمیخته ای از ردیف های قدیمی تر و استخوان بندی گرفته شده از ردیف های صبا، چنان که در بسیاری از تکنوازی ها و دونوازی های پایور به چشم می خورد، در اینجا هم اجرا شده است.

نکته شایان توجه، بازهم نوع استفاده هنرمندانه اوست از این مواد و مصالح که طیفی از تکرار مطلق تا درآمیختن جملات را شامل می شود. نحوه استفاده او از مصالح ردیف نزدیک تر به اجرای مجدد باقی می ماند. اگرچه اینجا هم با یک اجرای مدرسه ای ردیف به قصد بازسازی یا نجات ماده موسیقایی از خطر فراموشی مواجه نیستیم، اما به هر حال با بداهه به مفهوم مرسوم دهه 1340 هم روبه رو نمی شویم. نشانه هایی در این مجموعه از آثار هست که نشان می دهد هنرمند، به چیدمان و ترتیب و ساختار مصالح موسیقایی اعم از پیش ساخته یا غیر پیش ساخته، قبل از اجرا و در جریان تمرینات می اندیشیده است. اصولا جز این هم نمی توانسته باشد، زمانی که اختصاص دادن تقریبا نیمی از مدت اجرا به قطعات آهنگسازی شده، یک اجرای کامل را به صورت جزایری از گوشه های حصور در میان قطعات درآورده است.

همنوازی حسین تهرانی نیز در این اجرا کیفیتی مشابه دارد. هرچند در دوره مورد بحث، معدود اجرایی وجود داشته است که بخش نوازندگی تمبک برای آن نوشته شده باشد، اما در بعضی موارد که همکاری تهرانی- پایور یکی از بهترین مثال های آن است. تمرینات مداوم و دنباله دار دو نوازنده، نقشی مانند ازپیش نوشتن و ازپیش ساختن می یابد.

همه اینها روی هم باعث شده است این اجرا، فضای آزادتری را نسبت به اجراهای دیگر حسین تهرانی و فرامرز پایور یا حتا اجراهای بعدی فرامرز پایور به تنهایی و با دیگران را تداعی کند. شنیدن اجرای آزاد کسانی که در دوره مورد بحث، یکی از تریبون های رسمی موسیقی ایرانی به حساب می آمدند، تجربه ای است که بی دستگاه ضبط و ساز وکار انتشار، فرصت آن برای همگان میسر نمی بود ».

توجه: استفاده از مطالب و خبر تنها با ذکر منبع بلامانع است.

سپاس از آقای میرمعصومی که تصویر جلد آلبوم را در اختیارم نهادند. (تصویر اول)