پایور از زبان استاد حسین دهلوی (قسمت اول)

سال ها از آن تاریخ گذشت. تلخی های بسیاری به سبب جنگ جهانی دوم نصیب ما و بیشتر مردم ایران و جهان شد. کلاس های موسیقی در تهران و شهرهای دیگر به خاطر مشکلات مالی و اقتصادی خانواده ها، یکی پس از دیگری تعطیل شد. ما که تنها منبع درآمدمان کلاس موسیقی پدرم بود، به سبب تعطیل آن با مشکلات بسیار زیادی رو به رو شدیم. سال های بسیار سختی گذشت که شرح آن مفصل است و اینک که بیش از نیم قرن از آن گذشته، هنوز تلخی ناملایمات آن را حس می کنم. اغلب خانواده ها ناچار بودند تلاش کنند تا در بخشی از سازمان های دولتی مشغول به کار شوند تا با همان حقوق اندک ماهانه بتوانند حداقل امکانات را برای زندگی خود فراهم کنند. من هم به امید استخدام در یکی از ادارات تابعه وزارت دارایی، با مشکلاتی توانستم از دوره دوم متوسطه ( که با کلاس دهم امروز برابر بود) در دبیرستان دارایی ثبت نام کنم و در رشته حسابداری به تحصیل بپردازم. در این سال ها با کسانی همدوره بودم که برخی از قبل دستی به ساز داشتند و یا بعد ها به موسیقی روی آوردند و هم اکنون معدودی از آنها از استادان شایسته کشور اند و یا در خارج، مسئولیت های قابل توجهی را به عهده داشته یا دارند. بعد ها متوجه شدم که «فرامرز» کوچک آن روزها هم چندی است که مشغول فراگیری موسیقی است و جالب تر اینکه چند دوره بعد از من (به دلیل اختلاف سنی که داریم) و نیز برای ادامه تحصیل، وارد دبیرستان دارایی شده است. من نیز با همه مشکلات مالی و دوری از خانواده توانستم ضمن ادامه تحصیل، از کلاس خصوصی استاد صبا استفاده کنم و هنری را که نزد پدر فراگرفته بودم، ادامه دهم.

 بعد ها متوجه شدم که من و فرامرز بدون ارتباط با هم، راه مان حدودا یکی بوده است؛ فرامرز نیز ضمن ادامه تحصیل دبیرستانی، موسیقی را نزد استاد صبا ادامه داده است. سال هایی چند نیز گذشت که من و فرامرز بدون آشنایی با هم، هر دو در وزارت دارایی مشغول به کار شدیم. من به یاد ندارم که چگونه اولین دیدار ما پیش آمد. در یکی از ملاقات هایی که در ماه های اخیر با ایشان داشتم، سوالی در این مورد کردم. با اینکه در بستر بیماری بود، خوشبختانه حافظه اش یاری کرد و موضوع را برایم روشن کرد. معلوم شد در یکی از روزهایی که من با استاد صبا قرار ملاقات داشتم، استاد از آقای پایور خواسته است که ایشان نیز حضور داشته باشد. در نتیجه اولین ملاقات ما شاید حدود سال 1333 انجام گرفته باشد. به هر حال زمانی را به یاد دارم که در خزانه داری کل مشغول به کار بودم و دیدارهایی با فرامرز دوران کودکی و نوازنده توانا و پیگیر آن روز داشتم.

چندی بود که استاد صبا نیز ارکستر شماره یک هنرهای زیبای کشور را تشکیل داده بود و فرامرز پایور نیز پس از استفاده های بسیار از کلاس درس ایشان، در آن ارکستر همکاری داشت. من هم به دلیل علاقه زیاد به آهنگ سازی و تحصیل در این رشته، برای تنظیم قطعات مختلف موسیقی ایرانی با این ارکستر همکاری داشتم. پایور، هنرمند جستجوگر نیز با علاقه بسیار، همه زیر و بم موسیقی ایرانی را به ویژه در ساز سنتور فراگرفته بود و در تلاش به دست آوردن اطلاعات لازم در زمینه مبانی موسیقی جهانی بود و این از امتیازات اوست که در آن زمان خود را از این آگاهی های علمی بی نیاز نمی دانست، با اینکه او در آن شرایط در مقام مدرس شایسته، وظایف آموزشی را در کلاس های بخش دولتی و خصوصی بر عهده داشت.

در بیست و نهم آذرماه 1336 متأسفانه استاد صبا درگذشت و پس از برنامه تجلیلی که از این هنرمند شایسته به وسیله ارکستر شماره یک هنرهای زیبا به سرپرستی دوست هنرمندمان استاد علی تجویدی به عمل آمد، در اواخر سال 1336 اداره ارکستر مذبور به عهده این جانب گذاشته شد که از این تاریخ به بعد، همکاری های بین من و دوست هنرمندمان فزونی گرفت که باید گفت سوابق خانوادگی که از قبل داشتیم و ظاهرا پوشیده مانده بود، این دوستی و همکاری را تحکیم بخشید.

ادامه مصاحبه را همراه آثاری از این دو استاد بزرگوار در یادداشت بعدی ملاحظه فرمایید...

منبع: مجله هنر موسیقی سال سوم، شماره 18، خرداد و تیر 1389

/ 25 نظر / 11 بازدید
نمایش نظرات قبلی
محمد رضا

با سلامي دوباره.خيلي دوست داشتم تحليل شمارو درباره قطعات استاد مشكاتيان بدونم .البته من خودم تحليل كاملي درباره قطعات استاد اماده كردهام.من استاد مشكاتيان رو خالق بي نظير ريتم -ملودي-ميدونم.شما اكه بيست قطعه رو بشنويد .متوجه ميشويد به زيبايي استاد ريتم ها و ملودي هارو در هم ميتند.

محمد رضا

با سلامي دوباره برشما خانم احمديان .مطلبي كه خيلي واضح و مشخص است در قطعات استاد مشكاتيان اينه كه اكثر قطعات با سرعتي بالا اجرا ميشوند و بعضي وقت ها اين فكر در شنونده ميرود كه دو نوارنده سنتور در حال اجرا هستند (مثلا در تكنوازي سنتور ايشان در البوم به ياد عارف يا قطعه chupani. وخيلي از قطعات ديكر)قطعات استاد قطعاتي سخت ودر عين حال زيبا و دلربا هستند.و هنرجو سال ها بايد تمرين كرده باشد تا بتواند درست و صحيح قطعات رو اجرا كند .نكته ديكر اينكه به روشني سبك خراساني رو در اثار استاد ميبينيم .(مثلا البوم تمنا) يادر قطعه خزان استاد از اواز لوي خراسان بهره كرفته است.تكيه هاي زيبا و لحن تنبور خراساني به طور واضح در صداي سنتور استاد (مثلا در استان جا نان )مشخص است . نكته جالب ديكر اين است كه استاد قطعات رو ابتدا با سه تار ميساختند وبعد رو ي سنتور اجرا ميكردند .اينو از اقاي محمد اذري شاكرد خوب استاد شنيدم و به كفته خود اقاي اذري دليلش هم كه از استاد خواسته بودند استاد اشاره كرده بود كه نمي خواهم تكنيك بر احساس غلبه كند و واقعا هم همين طور است قطعات استاد واقعا ضمن تكنيك سر شار از احساس است و ارتباط خوبي با شنوند

محمد رضا

با سلام.اميد وارم عذر خواهي من نزدتان قبول شده باشد.در برسي هايي كه درباره فيلم هاي استاد ‏payvar‏ انجام دادم به يك dvd‏ برخوردم كه تماما شامل كنسرت هاي از استاد با استاد تهراني واستاد اسماعيلي بود.ان شا الله با دسته بندي مناسب اين فيلم ها و فيلم هاي ديكر استاد در فرصتي مناسب برايتان ارسال ميكنم .دوستدار شما محمد رضابا سلام.اميد وارم عذر خواهي من نزدتان قبول شده باشد.در برسي هايي كه درباره فيلم هاي استاد ‏payvar‏ انجام دادم به يك dvd‏ برخوردم كه تماما شامل كنسرت هاي از استاد با استاد تهراني واستاد اسماعيلي بود.ان شا الله با دسته بندي مناسب اين فيلم ها و فيلم هاي ديكر استاد در فرصتي مناسب برايتان ارسال ميكنم .دوستدار شما محمد رضا

محمد رضا

با سلام.ممنون از لطفي كه به من داشتيد .خيلي نكته زيباي قبلا اشاره كرده بوديد كه payamهنر دوستي است .به نظرم كافي است كه انسان نفسش به نفس بزركاني مانند استاد payvarخورده باشد تا كمالات وبزركواري اين عزيزان در او اثر كرده باشد و شما قطعا از اين امر مثتثني نيستيد شما ميتوانستيد در برابر حرف من موضعي بكيريد و يا عكس العمل نشان دهيد وبه لطف داشتيد .در واقع مكتب اساتيد payvarو مشكاتيان وتهراني صبا و كسايي و بزر كان ديكر مكتب اخلاق و انسانيت و محبت و عشق است نه مكتبي ديكر.خانم احمديان بفر ماييد كه فيلمي است كه با اساتيدي مانند استاد تهراني - شهنازي-استاد payvarمصاحبه شده است انرا داريد يانه كه ان شا الله بعدا برايتان بفرستم .راستي اينرو هم به شما بكم برنامه به نام shabahangكاملا موسيقايي كه به مصاحبه با اساتيد موسيقي‎ ‎مي بردازد مدتي است كه جمعه ها از ساعت 7:30تا11 شب از راديو فرهنك بخش ميشود يادمه يكبار استاد همايون خرم دعوت شده بود .اكر وقت داشتيد حتما برنامه رو بشنويد .بازم ممنونبا سلام.ممنون از لطفي كه به من داشتيد .خيلي نكته زيباي قبلا اشاره كرده بوديد كه payamهنر دوستي است .به نظرم كافي است كه انسان نفسش به

محمد رضا

با سلام.يك مواردي از شما سوال داشتم.كه خيلي دوست دارم جوابشان را بدان ‏_ميدانيم كه همه دستكاه ها و اواز هاي ايراني زيباست ولي شما كدام يك رو زيباتر ميدانيد يا به نوعي از تكنوازي و بداهه زدن در ان بيشتر لذت ميبريد.من خودم -همايون-اواز افشاري وبيات ترك ‏_به مو سيقيpupاعتقادي داريد ‏_يك كوك خوشدست افشاري در سنتور برام معرفي كنيد ساكن مشهدم.مدتي است ميخواهم نزد استاد ديكري كار كنم خانم احمديان لطف كنيد راهنماييم كنيد ويك استاد خوب در مشهد معرفي كنيد .(مهم) اينرو هم بكم خانم احمديان من مهندسي برق ميخونم خيلي دوست داشتم به خاطر عشقي كه به سنتور وموسيقي داشتم وارد هنرستان موسيقي شوم ولي مشهد به دليل شرايط خاص مذهبي كه دارد -هنرستان موسيقي و دانشكاه هنر ندارد .ممنون ميشم اكر جواب مواردفوق را بدهيد

محمد رضا

با سلام .ان شا الله طاعات و عباداتتان مورد قبول حق باشد.خانم احمديان من خيلي دوست دارم در سبك استاد مشكاتيان كار كنم وادامه دهم.اكر زحمتي نيست از اساتيدتان اين مساله رو درمورد استاد سوال كنيد.يك دنيا از شما ممنون ميشم.راستي يك خبر خوب به شما بدهم.از قراري كه هفته هاي قبل يكي از مديران سيما از راه اندازي شبكه موسيقي ايراني در ادامه راه اندازي شبكه هاي ديجيتال در اينده خبر داده است. ازاين قضيه واقعا خوشحال شدم.ضمن اينكه تدوين سند موسيقي ايراني مراحل اخرش رو طي ميكنه و از قراري كه به امضاي رهبر ميرسه.همه اينها قدم هاي مثبتي است بايد درراه حفظ واشاعه موسيقي ملي خودمون سالها قبل بايد برداشته ميشد .خوب خانم احمديان شما ببينيد كه توي سال ها شده راجع به استاد تهراني-payvar-مشكاتيان و اساتيد ديكر بر نامه اي مخصوص در تلويزيون ساخته شودكه هنر متعالي ايشان را به مردم بشناسانند .باو ر كنيد هر وقت به اين قضيه فكر ميكنم بغض مرا ميكيرد كه اين بزركواران در تلويزيون ملي خودمون اينقدر مظلوم واقع شده اند نه از فيلم ان ها خبري است نه از عكس و تصوير و نوشته نه از... ان شاالله اميد واريم تغيير و تحولي نوين وشايسته ودر خور اين س

محمد رضا

با سلام خدمت شما خانم احمدیان عزیز.ان شا الله حال و احوال خوب است.تصمیم گرفتم که که ان شاالله بعدا وبلاگ تخصصی سنتور و استاد مشکاتیانرو بعدا راه اندازی کنم.فیلم هایی رو هم که قولش رو داده بودم رو در وبلاگ قرار خواهم داد چون احتمالا شما اکثر اثار استاد پایور رو دارید و این فیلم ها احتمالا باید همان ها باشد ولی در عین حال اگه فیلم کم یابی از استاد پایور به دستم رسید.شما رو مطلع خواهم کرد.در مورد استاد چنانچه زحمت کشیده اید و جویا شده اید ممنون اگه بگویید در غیر اینصورت نیازبه زحمت شما نیست چون احتمالا بعدا در تهران بعدا نزد اقای سیامک اقایی و احتمالا استاد اردوان کامکار خواهم رفت.البته در مشهد کمی بیشتر تحقیق کردم استاد تیموری که از شاگردان استاد پایور بوده اند به من معرفی کرد ند واقای ابراهیمی هم که از شاگردان استاد مشکاتیان و استاد فخر الدینی بوده اند و رهبر ارکستر فردوسی میباشند رو به من معر فی کردند.ممنون.

نسیم احمدیان(مدیر وبلاگ استاد پایور)

آقای محمدرضا با سلام،‌ متاسفانه از قبول آنچه در نظرتان فرمودید،‌معذورم. با تشکر[گل]

نسیم احمدیان(مدیر وبلاگ استاد پایور)

آقای محمد رضا، با تشکر، در پاسخ نظر خصوصی تان، خوشبختانه فکر میکنم اهداف وبلاگ و فعالیت بنده در این زمینه کاملا مشخص و روشن است و امیدورام دوستان علاقه مند و دوستداران استاد پایور در اینجا حضور فعال داشته باشند.در مورد پیشنهادتان و با تشکر از لطفتان،‌البته بنده خود شاگرد حقیر این مکتبم و ادعای نوازندگی ندارم و چنانچه میدانید، این وبلاگ به استاد پایور و هنرشان اختصاص یافته،اما انشاالله در آینده به فراخور ضرورت و در صورت مرتبط بودن با مطالب وبلاگ،به این مهم خواهم پرداخت.در مورد سوالات موسیقی تان یا سوالات مرتبط با استاد پایور و مکتب ایشان، اگر در حوزه دانش وتوانم باشد،از طریق بخش نظرات و ایمیل وبلاگ در خدمت شما و دوستان خواهم بود. موفق باشید [گل]

محمد رضا

باسلام وتشكر از مطالبي كه فرموديد.ميخواستم بدانم استاد ساز ديكري به عنوان ساز دوم مينواختند يا به نوعي كدام ساز يا سازهاي بعد از سنتور مينواختند؟ نكته اي كه ديكر ميخواهم بدانم اينه كه استاد در مورد قطعات واثار ساخته شده استاد مشكاتيان نظر وتحليلي داشبند يا نه؟و نكته اي است اينه كه ايا واقعا شاكردان برجسته استاد مثل اقاي اذرمينا و اقاي ثابت و استادان ديكر واقعا توانستند راه استاد رو ادامه بدهند يا به نوعي اثار قوي وزيبايي در رديف اثار استاد ارائه دهند؟زيرا كه اين قضيه متاسفانه در مورد اكثر شا كردان استاد مشكاتيان اتفاق افتاده است . باخودم فكر ميكنم كه كدوم يك از شاكردان استاد مشكاتيان توانسته اند يك بيست قطعه مثل بيست قطعه دهه 60استاد يا يك اثر فوق العاده مثل استان جانان كه استاد انرا در 25سالكي كه مثل يك استاد 50-60ساله نواخته اند،خلق كنند .البته در سواد موسيقايي و زحمتي كه اين هنرمندان در ترويج هنر موسيقي ملي مان كشيده اند جاي شك و شبه اي نيست و لي به نظرم استاد مشكاتيان و استاد ‏ ‏payvar‏ اعجوبه هاي خدادادي وبي نظير موسيقي ملي ايران وساز سنتور بودند خدا وند بيامرزدشان....