استاد پایور به قلم پرویز مشکاتیان

گمان نمی کنم در این وادی، کسی که حتا نه با یک ساز که با موسیقی آشنایی اندکی هم داشته باشد، قلندر و قلدر و قدری چون پایور را نشناسد. او نیازی به تعاریف و تفاسیر ندارد، چون کوه دماوند زیبا، استوار، با سلیقه به هوا و فضای موسیقی ایران روح روندگی بخشیده و خواهد بخشید. هرگز یادم نمی رود در نیشابور(البته اندک) با یکی از دوستان نازنینم _ سعید محمودی _ مثلا درس می خواندم. او بازیگوشی های مرا دریابیده بود و به سراغم می آمد که ناگزیر به درس بنشینیم. یک رادیوی ترانزیستوری روی میز کارم همیشه روشن بود تا مگر صدای سنتور برشته خوش کوک، پرتکنیک و پرمحتوای پایور پخش شود و جانی بگیرم. اگر چنین می شد به سعید می گفتم بلند شو برویم خیام.

می خواهم بگویم استاد در آن زمان با دل های ما خیلی کار کرد، تک تاز و یگانه بود و با پیرامونیانش در فاصله بسیار.

اگر سنتورنوازان ایران را خانواده ای فرض کنیم که این ساز را اکنون جهانی کرده اند، پایور بی تردید پدر خانواده است. خدای را شاهد می گیرم که با تنظیم زیبای «خواهم که بر زلفت» هم اشک ریخته ام و هم به آینده موسیقی ایران امیدوار مانده ام. من فکر می کنم تا زمانی که طفلی زاده می شود، خداوند هنوز به بشریت امیدوار است و همین جا می خواهم بگویم تا پایور نفس می کشد، موسیقی ایرانی طپنده است.

دانلود تصنیف چشم نرگس (خواهم که بر زلفت) با تنظیم استاد پایور و آواز استاد شجریان، اجرا گروه پایور

فرامرز پایور، در زندگی هنری خود از آن دسته از موزیسین هایی است که به موسیقی معنا بخشیده است. یعنی زمانی که موسیقی سنتی می رفت که موازین کاباره ای را به خود بگیرد _ خواننده سالاری_ پایور در پای خیلی از حقایق ایستاد و چون خیلی از ساز به دستان متملق و مقلد، تن به موازین نادرست نداد. توضیح اینکه در موسیقی کاباره ای خواننده خیلی مهم است و چه برای خواننده و چه برای شنونده کاباره_ یا باشنده کاباره_ فرقی نمی کند که همراهان و هم نوازان خواننده چه کسانی باشند و چه چیزهایی بنوازند. شنونده از پیش برای _اگر نگویم خوش گذرانی_ از برای وقت گذرانی آمده است. برای همین، خواننده در پرتویی از نور و نوازندگان، در هاله ای از تاریکی هم نواز خواننده اند. ولی در موسیقی های کلاسیک یا سنتی یا اصیل هر سرزمینی این طور نیست. آهنگساز و سرپرست گروه و تکنوازی که در کنار خواننده قرار می گیرد، چه بسا که کار را از پیش پا افتادگی، به اوج برساند. نمونه های بسیاری در موسیقی خودمان نیز هست که یک خواننده با دو آهنگساز و سرپرست، درجات صعودی یا نزولی در کار خویش داشته است. متأسفانه هنوز به دلیل کم شناختی شنونده، اولین سؤالی که می شود این است که خواننده کیست؟! و نه این که چه کسانی آن اثر را ساخته و پرداخته و خوانده اند. یک خواننده پرتوان موسیقی ایران می تواند کاری را که به وسیله یک آهنگساز، خلق شده است به شکل مناسب یا درنهایت به شکل نهایی نزدیک کند، هیچ خواننده ای یک کار متوسط را نمی تواند تعالی بخشد، ولی آهنگساز می تواند از یک خواننده مهیا، کارهای متعالی به وجود آورد.

حالا دیگر شاید بشود گفت که جایگاه خواننده در موسیقی کاباره ای یا در موسیقی سنتی یا کلاسیک متفاوت است. در همین راستا خاطره ای از استاد پایور می خواستم بگویم که البته آن قدر برای صدابردار خوش افتاده بود که با آب و تاب برایمان تعریف کرد.  

 استاد پایور با یکی از خوانندگان موسیقی سنتی کاری را انجام داده اند و در استودیو بل؛ بعد از میکس اولیه_ میکس به زمانی گفته می شود که آهنگساز، صداهای ضبط شده بر روی 16 باند دستگاه را به طریقه دلخواه مخلوط می کند و صدایی که می خواهند، بر روی 2 باند می آورد که آن می شود نوار مادر یا مستر _ خواننده کپی یی از آن می گیرد و ظاهرا شب در جمع دوستان، نوار را گوش می دهند و هرکس نظری می دهد که معولا از این دست می تواند باشد:

چرا صدای خواننده به نسبت گروه، کم است؟ یا چرا سازها بیشتر نواخته اند و خواننده، کم آواز خوانده است؟

فردا که برای میکس نهایی به استودیو می روند، آقای خواننده در اتاق فرمان به استاد پایور می گوید که یک بار دیگر می خواهد کار را بخواند. در بالای ضبط اتاق فرمان به خطی نه چندان زیبا نوشته شده است که : اگر در ضبط نقشی ندارید، اتاق فرمان را ترک کنید!

استاد پایور به دفتر استودیو (در طبقه بالا) می روند و از آنجا زنگ می زنند! تا 2 دقیقه دیگر به جز صدابردار، هیچ کس در اتاق فرمان نباشد و در ضمن از مدیریت استودیو می خواهند که نوشته بالای میز کار را به چند زبان خراسانی، کردی، اصفهانی ترجمه و در کنار نوشته قبلی قرار دهند...،

باشد که سایه اش بر سر ما مستدام باقی بماند.

پرویز مشکاتیان»

منابع:

مجله هنر موسیقی، شماره 14، آذر و دی 1378

کتاب آوای مهرآیین،زندگی اندیشه و آثار پرویز مشکاتیان، نوشته مهران حبیبی نژاد،1388 انتشارات مروارید

 

مطالب مرتبط:

صفحه استاد پایور از زبان همکاران

/ 11 نظر / 77 بازدید
نمایش نظرات قبلی
آرمین میرمعصومی

مرسی خانم احمدیان مطلب زیبایی بود و حقیقتی انکار ناپذیر از زبان استاد مشکاتیان

فرزاد

من خودم سنتور مينوازم و بايد به يك نكته توجه خاصي شود نام سنتور با پايور معني ميدهد اگر نام فرامرز پايور را از سنتور جدا كنيم براستي اين همه سيم هيچ صدايي نميدهند و خاموش ميشوند . با درود بسيار به شما بانوي هنردوست و هنرمند كه در زنده نگه داشتن نام پايور از هيچ تلاشي باز نمي ايستيد با سپاس فرزاد فدوي مدير تارنماي داريوش خان رفيعي

حسین

سلام.ببخشید میشه لطف کنید اسم گوشه های البوم دستگاه همایون و نوا و راست پنجگاه را به ترتیب برایم ارسال کنید.ممنون

حسین پور

سلام و دورد.ممنون از عنایت و لطف شما.مطلب بسیار زیبا و به جایی بود.آری متاسفانه ذهن عده ای همیشه به دنبال پنهان کردن و کتمان حقیقت است.اما در جواب این جماعت به قول شاعر باید گفت تو مو میبینی و من پیچش مو...... با آرزوی موفقیت برای شما

حسین پور

به یقین بزرگمان استاد پایور هم مطالب لطیف و خوش در تحسین استاد مشکاتیان گفته اند.من به شخصه فرصت دنبال کردن این مورد را نداشته ام.اگر شما در این موردی مطلبی دارید گنجاندن آن نیز خالی از لطف نخواهد بود تا ذهنیت عده ای بدین سان تغییر نماید.مایه خوشحالی بنده حقیر نیز خواهد بود.سپاس[گل]

احمدیان (مدیر وبلاگ استاد پایور)

دوست گرامی، خانم غوغا در نظر خصوصی تان، آدرس بلاگ یا ایمیل خود را نگذاشتید تا بتوانم پاسخ دهم. درنتیجه اینجا عرض می کنم. شما باید به علایم سرکلید ابتدای قطعه مورد نظر دقت کنید. اگر علایم سی بمل،می بمل، لاکرن است، باید نتها را عینا روی سنتور (با کوک شور راست کوک) اجرا کنید. در صورتیکه علایم دیگری در سر کلید(پس از علامت کلید سل در ابتدای قطعه) می بینید، برایم بنویسید تا روش انتقال در کوک سنتور را عرض کنم.

حسین

سلام.ببخشید ابوالچپ را می شود با سنتور اجرا کرد؟ میشود اثری را معرفی نمایید؟

افراسیاب

درود به شما سپاسگزارم از مطالب زیبایتان براستی نغمه ها سنتور با پدر سنتور ایران استاد پایور شنیدنی هست یاد استاد گرامی

افراسیاب

درود و سپاس دوست بزرگ