استاد پایور به قلم مهدی ستایشگر

از آنجایی که این کتاب به ساز سنتور، ساختمان و تاریخچه، قابلیت ها و نیز نوازندگان این ساز به طور تخصصی و جدی پرداخته، نشر آن آن هم در بیشتر از 20 سال پیش، دارای ارزش قابل ملاحظه ای است که البته متأسفانه امروز دسترسی به این کتاب تا حدی دشوار است. در این قسمت توجه شما را به شرح مهدی ستایشگر از فرامرز پایور (در معرفی نوازندگان سنتور) جلب می کنم. لازم به ذکر است که آقای ستایشگر در طی سالیان انتشار مجله هنر موسیقی، به مناسبات و عناوین مختلف به تقدیر، مصاحبه و ارائه ویژه نامه های مربوط به استاد پایور پرداخته و در این راه زحمت فراوانی کشیده اند. چندین سال قبل، طی دیداری که شخصا با ایشان داشتم، فروتنی و ارادت ایشان مخصوصا نسبت به استاد پایور، برایم مایه شادمانی شد. امیدوارم همواره در جهت اعتلای مکتب استادمان پایور، صادقانه قلم بزنند. 

فرامرز پایور

عشق را مقام والایی است و به قول استاد ابوالحسن صبا، « هنرمند باید بدون در نظر گرفتن مسائلی چون مادیات و انتظار تشویق دیگران را داشتن، با عشق به کارش و هنرش بپردازد » و تنها عشق به هنر است که می تواند استادی چون فرامرز پایور به جامعه موسیقی ایران تقدیم کند!

فرامرز پایور در سال 1311 شمسی متولد و در سنین جوانی به عشق موسیقی پی می برد و مشتاقانه به شاگردی و آموختن به مکتب استاد ابوالحسن صبا می نشیند و سنتور را برمی گزیند که حس می نماید تنها سنتور، ساز دلخواه و تا آخرین دم، مونس و یار او است.  

عشق پایور به موسیقی وصف ناشدنی است تا جایی که همه زندگی اش را در همه ابعاد، وقف موسیقی و خدمت به هنر بی انتهای این مرز و بوم می نماید. با شناختی که طی سال های طولانی از استاد داشته و هم از او می آموخته ام، احساس می کنم می توانم در قلمرو بازده هنری استاد، قلمی و کلامی داشته باشم.

شروع پایور به آموختن سنتور، سریع و جدی بود و قطعه ای که به نام « گفتگو » با استادش ابوالحسن صبا، با ویولن استاد و سنتور ایشان اجرا نموده اند، خود مبین امر فوق و پیشرفت او است. عشق به کار و نظمی که پیوسته همراه با زندگی پایور  است،‌ وی را یک شبه به پایان رهی صد ساله رهنمون گشت. از اکثر اساتید زمان بهره گرفت و ردیف کامل سازی و آوازی و دقایق آن را به روایت های گوناگون و نزد اساتید به حق زمان آموخت و به حق همه را صحیح سنجید و دریافت. 

نظم در تمرین و تدریس و کلیه کارهای هنری استاد پایور، خاطره تمرین ها و نظم در کار هنری استاد علینقی وزیری را در صندوقخانه منزلش تداعی می نماید. در مراسم بزرگداشت اساتید علینقی وزیری،‌ احمد عبادی،‌ ادیب خوانساری،‌ دیدیم که چگونه احترام به اساتید و پیش کسوتان ضمنی هنر پایور است.

استاد پایور بعد از سال های زیادی که در هنرستان موسیقی ملی به تربیت شاگردان همت گماشت، متعهد سرپرستی گروه سازهای ملی گردید و چه آثار جاودانه ای در کنار یار موزونش، استاد مرحوم حسین تهرانی خلق و به جا نهادند.

دانلود چهارمضراب افشاری، ساخته و اجرای استاد پایور و همنوازی ضرب استاد حسین تهرانی  

پایور در کارهای جمعی و گروهی،‌ کم نظیر و رهبری دقیق و مسلط است. نمی دانم از شب های نیشابور در جشن طوس نام ببرم که بی شک از شاهکارهای هنری او است یا از زیر و بم های چهار گاهی که به یاد استاد حسین تهرانی ساخته و پرداخته است.

بسیاری از کارهای گروهی ایشان و همزبانی سازها،‌ گویندگانی را تداعی می کند که در قالب موسیقی،‌حرف های نو و تازه ادا می کنند. شوق و شعفی که از قطعه راز و نیاز او در آدمی پدیدار می گردد، مانند بسیاری از کارهای جمعی وی، ‌پایور را به طور کلی یک هنرمند پرشور و با نشاط معرفی می کند که به زودی تسلیم غم های موهوم نمی گردد. در این نوع همزبانی سازها پرخاش هست، ‌اما در عین حال لطافت و کنار آمدن سازهای زهی و مضرابی محسوس است. استاد فرامرز پایور در طی سال هایی که به کار هنری مشغول بوده، به غیر از آهنگ هایی که به مناسبات مختلف ساخته و تنظیم نموده، آثاری جهت سنتور به صورت های مختلف ابداع نموده که از آن جمله دستور سنتور برای مبتدیان تدوین گشته و راهگشایی بین شروع مضراب گیری و شروع ردیف موسیقی است. سی قطعه چهارمضراب برای سنتور که بسیاری از آنها دارای پایه های نو و تازه و جهت تقویت دست های نوازنده مؤثرند. هشت آهنگ ( اتود هایی در این کتاب تعبیه گردیده جهت تقویت دست ها )، قطعات مجلسی ( تدوین قطعاتی که در طی سال های طولانی در مجالس و محافل و به گونه های بداهه نوازی اجرا شده اند )، قطعات سهل و ممتنعی در دونوازی سنتور، سنتور و تار، و غیره که به چاپ رسیده، مجموعه رنگ ها و پیش درآمد ها، برگرداندن ردیف استاد صبا از راست کوک به چپ کوک و بالاخره نوشتن یک دوره ردیف موسیقی خود ایشان در چپ کوک برای سنتور. باید انصاف داد که بازده هنری کار استاد فرامرز پایور واقعا کم نظیر و عدیل و این همه پرکار بودن، شایسته تحسین این استاد است.

نوازندگی فرامرز پایور و چیره دستی وی در اجرای قطعات سهل و ممتنع، قولی است که جملگی بر آنند. از مصادیق چیره دستی ایشان در سنتور، اجرای قطعه پوپک را می توان نام برد.

استاد پایور می گوید: « آنچه در اطراف نوازندگی و درباره طرق مختلف نواختن از هر کسی نقل شود، تا به مرحله عمل در نیاید هیچ بهایی به آن نمی توان داد. یک نوازنده زمانی قابل بحث و مطرح شدن است که به جای گفتن، به عمل نواختن بپردازد. اساتید موسیقی ما همه اهل اجرا بوده و هستند. نوازنده باید بنشیند، بنوازد و برخیزد و هرچه می خواهد بگوید، در قالب عمل نواختن بیان دارد و اینکه هنرمند در معرفی هنرش بیشتر به گفتگو درباره آن بپردازد تا اجرا و عمل، خود فریب دادن است.» 

دانلود قطعه پوپک در دشتی، تکنوازی استاد فرامرز پایور

دانلود قطعه راز و نیاز در شور، ساخته و تنظیم استاد فرامرز پایور و اجرای ارکستر پایور

توضیحات:

1. قطعات پوپک و رازو نیاز از استاد پایور در آینده به صورت کامل در وبلاگ تحلیل و بررسی خواهد شد و در اینجا جهت ارتباطش با این مطلب، برای دانلود شما دوستان قرار داده شده است.

2. از آنجا که توضیحات آقای ستایشگر در این کتاب، حدودا مربوط به سال 1369 می باشد، ایشان از کتاب های دوره ابتدایی سنتور استاد پایور و ردیف آوازی و تصانیف استاد دوامی با گردآوری استاد پایور که هر دو از منابع آموزشی مهم سنتور و کلیه سازها هستند و در آن زمان هنوز رسما به چاپ نرسیده بودند، نام نبرده اند که در اینجا وظیفه خود دانستم اضافه نمایم.

3. در پاورقی آقای ستایشگر نقل کرده اند که: دوست هنرمندم، نوازنده و آهنگساز شناخته شده، حسین محمد علیزاده خاطره ای نقل می نمود: روزی در محضر استاد عبدالله دوامی ( استاد مرحوم دوامی صاحب نظری مطلع در موسیقی ایران) به تلمذ نشسته بودیم. بر حسب اتفاق آقای پایور وارد شدند و در حالی که پالتوی خود را در می آوردند، بقیه همان قطعه را زمزمه می نمودند و استاد دوامی گفتند بله بقیه اش همین است که ایشان می خوانند.

برگرفته از کتاب ویژگی سنتور در موسیقی سنتی ایران، نگارش مهدی ستایشگر، چاپ دوم، 1369     

                 

/ 10 نظر / 78 بازدید
مهدی جهرمی

درود بر شما که زحمت می کشید مجلات قدیمی را پیدا می کنید و تایپ می کنید تا رسالتی انجام شود. آفرین بر شرف تو فرزند نیک ایرانزمین و درودباد بر مادر این سرزمین که هرچه میخواهند او را با غیر همجنسش پیوند دهند باز همان فرزندان را می زاید که اگر پایور فرزند نیکش رفت او باز با همه اینها دارد آنچنان امیدهایی که باز بماند. بسیار بجا گفته اند جناب آقای ستایشگر. اما صد حیف که من کمتر کسی دیدم که در درجه خود استاد پایور باشد. نباید میگذاشتیم مکتبش ناتمام منتقل شده برود. او تلاش خود را در تربیت شاگردان کرد و به حق خیلیهایشان چون استاد ثابت یا استاد اطرایی عای هستند اما استاد پایور چیز دیگر بود. علت هم مشخص است. سختی های زندگی در تهیه مخارج و نبود پول در کار موسیقی در همه عصرها بخصوص سی سال اخیر و عدم امکان ارایه هنر برای یک هنرمند (که از نظر من مهمترین عامل در ایجاد شوق و تمرین و کار است)؛ فقدان یک نظام مستقل تشویق و تکریم بیطرف ناوابسته به خانوادگان مطرح هنر و کاهش شدید شوندگان خوب موسیقی درست اصیل و فقر فرهنگی مردم؛ همه و همه از جمله عوامل ملموسی هستند که مانع باز پروری هنرمندان بزرگ قدیم می شود. با وجود اینهمه دقدقه

مهدی جهرمی

با وجود اینهمه دقدقه و مشکلات باز هنرمدانی چون ثابت و اطرایی و ذاکری و دیگران پرورش یافته اند چیزی جز وجود نازنین استادی دلسوز که اینهمه را در خود حل میکند نبوده و چیزی جز بزرگنمایی کار سترگ این هنرمندان نمی نمایاند که در چنین شرایط باز در آسمان هنر ایران می درخشند و کور سویی برای چشمان قوی در راه تاریک هنر هستند. با سژاس فراوان از شما خانم احمدیان که از آن ستارگان هستید اما شاید کمی دورتر اما ستاره همیشه نور را به اهل زمین میرساند چه این وبلاگ جایش بسیار خالی بود.

مصطفی

درود بر هنرمندان ایران زمین درود بر اسطوره های موسیقی ایرانی درود بر حضرت استاد فرامرز پایور تکرار ناشدنی تاریخ موسیقی ایران درود بر حضرت جلیل شهناز درود بر استاد محمدرضا شجریان درود بر استاد حسن کسائی درود بر شما نویسنده این وبلاگ خوب چراغ هنر هیچوقت در سرزمین بزرگ و پاک ایران خاموش نشده و نخواهد شد......... و هستند دوستداران و خردمندانی چون بزرگان و شما که گام در راه موسیقی برمیدارید. مرسی

وبلاگگلها

با درود من خودم تنظیم های پایور را بسیار دوست دارم اصلا کسی گروه ایرانی را ینقدر خوب تنظبم نکرده است. [گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل]

ياسي

سلام نسیم جان ممنونم بابت دعوتتون ایشالا که موفق باشید ممنونم

حسین پور

سلام خانم احمدیان.نام قطعه انتظار هستش از کارهای چپ کوک محسن غلامی شور(می)- از آلبوم آوای برگریزان(اگر اشتباه نکنم).لینک ها هم فکر نکنم مشکلی داشته باشه چون تا الان پیامی در این مورد نداشتم.منظورتون لینک خاصی هستش؟ با تشکر [گل]

مهدی جهرمی

درود بر شما صاحب وبلاگ و همه مخاطبان یاد رفتم بگم اثر "راز و نیاز" به نظر من یکی از بهترین و قطعا بهترین اثر استاد در بعد انقلاب بوده است. وسواس و دقت در تنظیم. تمرین طاقت فرسای همه اعضای گروه که آنچه مینوازند چون آبخوردن ملکه شان است و تفکر عمیق در تنظیم و رنگ آمیزی و حالاتی که به هیچ عنوان نمیتوان آنرا یونیسونیک خواند همچون بقیه کارهای استاد در این کار هم موج میزند. من نمیدانم چقدر روی این قطعه اعضا تمرین کردند ولی مطمئنم خیلی زحمت کشیده شده و همه اینها مدیون رهبری استاد هست. چنانچه اطلاعات بیشتری شما دارید بفرمایید حتی شده در سه خظ تا اون پستی که قول داده اید راجع به این قطعه بنویسید. راز و نیاز برترین اثر گروهی بعد از انقلاب تا اکنون است البته از نظر من. شاد باشید و سرفراز

امیر

درود بر شما خانم احمدیان ! همون طور که دوست عزیز جناب جهرومی اشاره کردند بی شک "‌راز و نیاز " یکی از بهترین قطعات استاد هست . ولی به اعتقاد من قطعه ی " فانوس " یک شاهکار بی بدیل است !‌ تا نظر خانم احمدیان و دیگر دوستان چه باشد

محمدرضا قاسمی

سلام بر مدير محترم و دوستداران موسيقي ناب و خالص ايران: وصف ويژگي آثار استاد بزرگوارمان (فرامرز پايور) در چند كلام كه هرگز گوياي وجهِ تمام و كمال آن نيست و مصداق سخن حضرت سعدي است كه هنوز در اول وصف تو مانده ايم.‌ سُنت و اصالت، آميخته با الگوهاي جديد كه در عين حال نه قالب شكني و نه جزءِ سبكهاي مدرنِ امروزي است. همچنان كه پوياست و شايد به گمان برخي سبكي نو و جلوتر از سبك قدما جلوه كند اصالت رديف موسيقي ايران در بطن آن تنيده شده است. مثلا اثر ماندگار سي قطعه ي چهارمضرابهاي راست كوك در عين اين كه مملو از مضرابگذاريهاي گوناگون و جملات قرص و محكم است مُهر رديف و اعتبار آن را بر پيشاني دارد. =>

محمدرضا قاسمی

=> از قطعه ى زيباي فانوس سخن گفتيد؛ كم و بيش آثار ديگري نيز از دونوازي سنتور، موجود است ولي در نخستين نگاه ميتوان تفاوتي بارز را بين (فانوس) و ساير آثار يافت. دونوازي سنتور، فقط اين نيست كه دو سنتور دو نت كاملا يكسان را ولي در دو اكتاو مختلف بنوازند. هنر نگاشتن چنين قطعه اي تلفيق دو نواي كاملا متفاوت از هم و در تعريفي ساده، مثلا يكي بالارونده و ديگري پايين رونده يا استفاده از وزن يكسانِ در دو نغمه ولي با كششهاي كاملا متفاوت با هم است. فانوس تركيب نواهاي گوناگون و متفاوت با هم با الگوهاي مضرابي مختلف و حتي پس و پيش كردن نغمه ها (كانُن) به زيباترين وجه است. دو حكايت يا گزارشِ كاملا متفاوت از رويداد يا حالات روحي و باطني سازنده ي بزرگوارش كه همزمان شرح ميشوند. تفسير نكات فني و تكنيكي و حتي وجه تسميه ي اين اثر و ساير آثار استاد از جمله (رهگذر) و (پرنيان) و (فريبا) و ... را از قلم مدير هنرمندِ اين وبلاگ ارزشمند بر طبق آن چه پيش از اين گفته اند خواهيم خواند. در پناه خداوند.